Bespiegelingen over het coronavirus

Door Sjef Willockx

 

30-04-20

Vandaag staat een interview met Jaap van Dissel, directeur van het RIVM, in de krant. Het loont de moeite om zijn opmerkingen over mondkapjes goed te lezen. Eerste citaat: “als je je houdt aan andere maatregelen, zoals afstand houden en thuisblijven bij klachten, dan is de toegevoegde waarde [van mondkapjes] in de openbare ruimte niet bewezen.” Dat is het intrappen van een open deur: als iedereen afstand houdt, en thuis blijft bij klachten, dan zijn mondkapjes uiteraard helemaal niet nodig.

Tweede citaat: “In de zorg, bij de IC’s, is de waarde [van mondkapjes] evident.” Dit is zo, omdat het in de zorg onmogelijk is om afstand te houden: verplegenden en verzorgenden komen onvermijdelijk heel dicht bij patiënten. En onder die omstandigheden “is de waarde [van mondkapjes] evident."

Conclusie: als je een afstand van anderhalve meter niet kunt aanhouden, helpen mondkapjes dus wel degelijk tegen besmettingsgevaar. En dat is precies waar het om gaat: als we met z’n allen weer meer bewegingsvrijheid willen, dan kunnen we op straat, in winkels, en in het openbaar vervoer, de anderhalve meter niet meer in stand houden. Dan hebben we dus het zelfde probleem als de mensen in de zorg: we komen te dicht bij anderen in de buurt om besmetting te kunnen voorkomen. Dan is het dus logisch dat we daar de zelfde oplossing voor kiezen als men in de zorg doet: een mondkapje dragen.


29-04-20

Vanaf vandaag zijn in heel Duitsland mondkapjes verplicht in winkels en in het openbaar vervoer.
Vanaf 4 mei zal in België in het openbaar vervoer ook een mondkapje verplicht worden.
Vanaf 11 mei geldt hetzelfde in Frankrijk.

En in Nederland?
Wij hebben niet eens genoeg mondkapjes voor de zorg: met name in de thuiszorg zijn er nog te weinig.
Zijn wij een derdewereldland?
Of zijn onze bestuurders incompetent?


27-04-20

Helaas: een intelligente lockdown werkt alleen met intelligente mensen.

 

25-04-20

Voor het eerst in weken ben ik weer eens naar de stad gefietst. Het was er weer even druk als vóór de coronacrisis. Mensen lopen weer gewoon langs en door elkaar, zonder afstand te houden.

Een paar dagen geleden gaf dhr. Kuipers, voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg, ongevraagd als advies, dat de teugels wel weer iets gevierd konden worden. Dhr. Gommers, voorzitter van de Nederlandse Vereniging Intensive Care, sloot zich even later hierbij aan. Dat was wat iedereen graag wilde horen, dus dat heeft iedereen goed in zijn oren geknoopt. Nu is de geest uit de fles.

Volgens deze wetenschappers moeten we de Nederlanders niet als kinderen behandelen: ze kunnen best hun eigen verantwoordelijkheid dragen. De genoemde wetenschappers geven alvast niet het goede voorbeeld.

 

22-04-20

Gisteren is bekend gemaakt dat de beperkende maatregelen vanwege het coronavirus voorlopig nog voor het overgrote deel gehandhaafd blijven. Helaas ontbrak de uitleg daarvoor. Toch is deze simpel.

Als we de beperkingen deels weer los willen laten, valt de anderhalve meter tussenruimte tussen mensen niet meer altijd te handhaven. Dat betekent dat het aantal besmettingen weer toe zal nemen.

Op dit moment zou het oplopen van het aantal besmettingen pas ontdekt worden na 1 à 2 weken, vooral door extra ziekenhuisopnamen – omdat we onvoldoende testen. Maar zodra het eerste stroompje nieuwe ziekenhuisopnamen zichtbaar wordt, is er al een compleet stuwmeer van nieuwe gevallen onderweg. Met andere woorden: dan begint het hele circus, van vollopende ziekenhuizen en overbezette IC’s, opnieuw.

Als we de anderhalve meter deels los willen laten, zonder direct weer een nieuwe tsunami van ziekenhuisopnamen te krijgen, zijn er twee zaken nodig. Ten eerste het gebruik van mondkapjes in de openbare ruimte, om besmetting toch zoveel mogelijk tegen te gaan. En ten tweede moeten we de besmettingen die ondanks alles toch zullen volgen snel kunnen traceren en isoleren. Aangezien de GGD’s voor dat laatste niet voldoende menskracht hebben, zou dat alleen met hulp van een app kunnen.

Omdat we onvoldoende mondkapjes hebben, zeggen onze deskundigen dat die ook niet nodig zijn –als  we anderhalve meter afstand bewaren. Maar als we die anderhalve meter moeten blijven aanhouden, kunnen we niet versoepelen.

Als er een app in gebruik komt, zullen mensen bericht gaan krijgen dat ze in contact geweest zijn met een persoon die op dat moment misschien het virus al had. Zo iemand wil maar één ding: een test, om te zien of hij zelf ook besmet is. Helaas hebben we daarvoor niet voldoende testen, dus het inzetten van zo’n app zou op dit moment alleen maar leiden tot veel ongerustheid bij mensen.

Eigenlijk is het dus een geluk bij een ongeluk, dat we nog geen goede app hebben. Of zit het misschien toch anders?

Het selectieproces voor de app was buitengewoon knullig opgezet – volgens de deskundigen. En we krijgen nu een nieuwe studiegroep, die eerst alle eisen nog eens goed gaat bekijken. Dus de eerste weken zullen we zéker geen nieuwe app hebben.

Misschien dat die nieuwe app er pas komt, wanneer we over voldoende mondkapjes en testen beschikken.

Dus we hebben geen mondkapjes, geen testen, en geen app. Wat hebben we dan wel?

De VOC-mentaliteit: die hebben we nog wél. Men zegt dat tijdens de Tachtigjarige Oorlog Nederlandse handelaren wapens verkochten aan de Spanjaarden – want waarom zou je een goed handeltje laten liggen?

Volgens de Volkskrant van 11 april jl. heeft Nederland begin februari meegewerkt om een vliegtuig vol mondkapjes, handschoenen, overalls en andere medische hulpmiddelen met een “humanitaire vlucht” naar China te sturen. 
Waarom zou je een goed handeltje laten liggen?

 

18-04-20 

Op 6 maart jl. kregen snotterende Brabanders het advies om binnen te blijven. Een dag later overleed het eerste coronaslachtoffer.

We zijn nu 7 weken verder. Het officiële dodental staat op 3.601, maar het kan in feite wel het dubbele zijn. Officieel zijn er 31.589 mensen positief met het virus getest, maar er zijn aanwijzingen dat zo'n 450.000 mensen met het virus in aanraking zijn geweest (nl. 3% van de bevolking). Tijd voor een eerste toekomstverkenning.

Zolang we niet weten of en hoe het virus onder controle kan worden gebracht, blijft er nog veel onduidelijk. Daarom heeft het bijv. geen zin om al te speculeren over de effecten van de anderhalvemeter-economie. Toch staan een paar ontwikkelingen vrijwel vast. Laten we beginnen met de positieve aspecten.

Generale repetitie 
Het belangrijkste positieve aspect van deze coronacrisis is, dat het een perfecte generale repetitie is voor een écht gevaarlijke pandemie. Enerzijds hebben we nu te maken met een tamelijk besmettelijke, maar niet heel dodelijke ziekte, terwijl anderzijds de gevolgen voor zowel de gezondheid als de economie echt groot zijn. Een nieuwe ziekte - waarvoor dus, net als voor het coronavirus, voorlopig geen remedie zou zijn - die zowel in besmettelijkheid als in dodelijkheid erger is, zou werkelijk catastrofale gevolgen kunnen hebben. Het is te hopen dat autoriteiten nu zoveel lering uit de huidige crisis trekken, dat dit een betekenisvol effect heeft op de bestrijding van de komende, écht grote pandemie.

Dat deze ooit komt is bijna zeker. De grootste risicofactoren zijn enerzijds het grote aantal nieuwe pathogenen dat voortdurend ontstaat in de wisselwerking tussen diersoorten en de mens, en anderzijds de snelheid en frequentie waarmee mensen over de aarde reizen, waarbij ze een nieuwe ziekte heel snel kunnen verspreiden. We kunnen erop wachten.

Technologische ontwikkelingen 
Er is heel veel infrastructuur uit de grond gestampt voor thuiswerken. Hoeveel meer er thuis gewerkt zal worden is nog niet duidelijk, maar het wordt vast meer dan nu. Dat is winst, voor het milieu (minder reisbewegingen), en voor de persoonlijke ontplooiing (combineren van werk met privé).

Een soortgelijke infrastructuur is er nu voor thuisleren; of dat blijvende effecten zal hebben valt nog te bezien. Misschien voor het universitair onderwijs: die massale hoorcolleges zijn echt niet meer van deze tijd.

Bij de rechtbanken heeft zich een stille revolutie voltrokken. Toen zaken alleen nog maar via videoverbindingen konden worden afgehandeld ontdekte men, dat dit in een aantal specifieke gevallen uitstekend kon, en alleen maar voordelen bood. Voorgeleidingen bijv. kunnen prima op afstand plaatsvinden. In een sector die voortdurend onder tijdsdruk opereert zal men zich deze nieuwe mogelijkheden niet meer laten ontglippen.

Het milieu 
Het milieu is nu, tijdens de crisis, al de grootste winnaar. Minder industrie, minder weg- en vliegverkeer: de luchtkwaliteit gaat met sprongen omhoog. Maar als straks de economie weer op gang komt, zal dat in een lagere versnelling zijn dan voor de crisis. Door de te verwachten recessie zal de bedrijvigheid voorlopig flink achterblijven, misschien nog wel jarenlang. Dat is goed nieuws voor het milieu.

Het is ook goed nieuws voor onze portemonnee. Als het milieu opkrabbelt door de recessie, hoeft er voorlopig minder geld naar toe. Dat is dubbel welkom, omdat er zoveel andere gevolgen van de crisis zijn waar nog jarenlang heel veel geld naar toe moet.

Ja, er zal wel een roep zijn om juist nu extra te investeren in het milieu, om zo de economie extra wind in de zeilen te geven. Maar helaas zullen de middelen daarvoor ontoereikend zijn.

Leeftijdsopbouw 
Omdat de extra sterfte als gevolg van het coronavirus vooral in de hogere leeftijdsgroepen plaatsvindt, zal de gemiddelde leeftijd van de Nederlanders dalen. Het is nog veel te vroeg om te bepalen hoe groot dit effect zal zijn, maar het zal waarschijnlijk wel relevant zijn. Dit is goed nieuws voor pensioenfondsen en voor de gezondheidszorg. Te vrezen valt wel, dat dit goede nieuws in het niet valt bij het vele slechte nieuws voor zowel pensioenfondsen als de gezondheidszorg dat ook voortkomt uit deze zelfde crisis (zie hierna).

Europa 
Project Europa zou een onverwachte winnaar kunnen zijn. De roep om werkelijke Europese solidariteit wordt steeds luider. Zowel Frankrijk als Duitsland lijken zich in te gaan zetten voor het principe van eurobonds: staatsleningen in euro's, die door alle eurolanden gezamenlijk worden uitgegeven en gedekt. De rente hiervoor zal hoger zijn dan nu geldt voor o.a. Nederland en Duitsland, maar lager dan voor bijv. Italië en Spanje. Via dat mechanisme dragen de noordelijke lidstaten dan een deel van de lasten van de zuidelijke staten. Nederland en enkele andere landen zullen het moeten doen met beloftes voor economische hervormingen in de zuidelijke landen.

Dan nu de negatieve aspecten.

De inkomens 
Het staat vast dat de netto besteedbare inkomens zullen dalen. Dit heeft een heel scala van oorzaken, zowel aan de bruto inkomstenkant, als in het bruto-netto traject.

Bruto inkomens 
Ondanks alle steunmaatregelen van het kabinet zullen veel bedrijven failliet gaan. Dit betekent dat lonen worden vervangen door uitkeringen. Voor de betrokkenen betekent dat al gauw een achteruitgang van 30% in bruto inkomen.

Nogal wat ZZP-ers zullen op een bestaansminimum komen. Daar zullen ze met reguliere werklozen moeten concurreren om de weinige beschikbare banen.

Ook de lonen van de nog werkenden zullen jarenlang onder druk blijven: in de privésector vanwege de recessie, in de publieke sector vanwege de bezuinigingen.

De pensioenen zullen omlaag moeten. Deels komt dit door de daling van de aandelenkoersen. Daardoor zullen de reserves van de pensioenfondsen slinken. Op termijn krabbelen die koersen wel weer op, maar dat kan nog wel een aantal jaren duren. Een meer onmiddellijk effect op de pensioenen komt van het dividendbeleid van ondernemingen. Veel ondernemingen zullen in 2020 geen dividend uitkeren, om in deze crisis hun kapitaalbuffers zo goed mogelijk op peil te houden. Van bedrijven die overheidssteun ontvangen zal sowieso verwacht worden, dat ze geen dividend betalen: dat zou natuurlijk ongepast zijn. Maar aangezien pensioenfondsen ook (grote) aandeelhouders zijn, zullen zij veel minder dividend ontvangen dan was voorzien. Dat raakt direct aan hun liquide middelen. Om aan hun onmiddellijke verplichtingen te kunnen voldoen zullen ze mogelijk zelfs sommige aandelen met verlies moeten verkopen. Omdat het grootste deel van de pensioenen nog steeds collectief wordt opgebouwd, zal ook de toenemende werkloosheid een negatief effect hebben op de positie van de pensioenfondsen: werklozen betalen geen pensioenpremies.

Dit alles leidt waarschijnlijk tot een flinke daling van de pensioenen.

 

Het bruto-netto traject 
Vanwege de recessie zullen de overheidsinkomsten (belastingen) teruglopen. Deels zal dit leiden tot bezuinigingen, maar ook belastingverhogingen zullen niet te vermijden zijn. Denk daarbij vooral aan indirecte belastingen, zoals energiebelasting, motorrijtuigbelasting, en BTW. Dit zal ten koste gaan van het besteedbare netto inkomen.

De overheid geeft op dit moment enorme bedragen uit aan steun voor het bedrijfsleven. Het is de bedoeling dat de bedrijven dat geld op termijn weer terugbetalen, maar dat zal zeker voor een deel niet lukken. Ook die verliezen zullen terug moeten komen, via bezuinigingen of belastingverhogingen.

Hetzelfde geldt voor de extra kosten van de oplopende werkloosheid: WW-uitkeringen en bijstandsuitkeringen.

De problemen bij de pensioenfondsen zullen leiden tot lagere uitkeringen, maar ook hogere pensioenpremies. Ook dit gaat ten koste van de netto inkomens.

De te verwachten Europese steunmaatregelen (bijv. via de al genoemde eurobonds) zullen ook een flinke aanslag vormen op de middelen die de Nederlandse overheid beschikbaar heeft. Ook dat zal ergens moeten terugkomen, en aangezien het op laten lopen van de staatsschuld nog steeds niet populair is, zullen de burgers dat linksom (via hogere belastingen) of rechtsom (via bezuinigingen) moeten ophoesten.

De premies voor de ziektekostenverzekering gaan ieder jaar omhoog, maar de komende jaren zal de stijging hoger uitvallen. Dit komt omdat de coronacrisis een aantal zwakheden in het huidige systeem heeft blootgelegd - zwakheden die gecorrigeerd zullen moeten worden. De belangrijkste tekortkomingen zijn het gevolg van de concurrentie die nu in het zorgsysteem is ingebouwd. Dat is gedaan om de kosten te drukken, maar heeft er ook toe bijgedragen dat voorzieningen op een gevaarlijk krap niveau waren gekomen: denk aan te weinig IC-bedden, en te lage voorraden van mondkapjes, operatieschorten en laboratoriumbenodigdheden. "Just in time" en "Lean and mean" zijn goed voor het bedrijfsleven - niet voor de zorg.

Verder zullen de kosten van medicijnen (moeten) stijgen. Het is nu wel duidelijk geworden dat het onverantwoord is om bepaalde medicijnen wereldwijd uit één lagelonenland te betrekken, zoals India of China. Maar het spreiden van de productierisico's zal ongetwijfeld de prijs opdrijven. Ook dit komt straks terug in hogere premies voor de ziektekostenverzekering.

Tenslotte zullen de kosten van langdurige revalidatie van duizenden - misschien zelfs wel tienduizenden - ex corona-patiënten van de IC's ook heel hoog zijn.

Kosten van levensonderhoud 
De kosten van levensonderhoud zullen stijgen. Voor een deel hebben we dit al genoemd: oplopende indirecte belastingen, en hogere premies voor de ziektekostenverzekering. Een andere, minder grijpbare factor wordt het effect van een teruglopende globalisering. Deze crisis heeft de kwetsbaarheid van lange supply chains (met een goed Nederlands woord: leveringsketens) goed duidelijk gemaakt. Het zal met grote tegenzin gaan, maar toch valt te verwachten dat het bedrijfsleven eieren voor zijn geld zal kiezen, en uit zal gaan kijken naar een groter aantal aanbieders van grondstoffen en halffabricaten. En dat zal zich vertalen in hogere consumentenprijzen.

De maatschappelijke kosten 
De belangrijkste vraag is, hoe we hier als samenleving uitkomen. Op dit moment denken we nog overwegend in positieve termen: volhouden, en steunen. Op de langere duur zullen de reacties meer divers worden, meer afhankelijk van ieders eigen uitgangspositie.

Optimisten zullen denken dat we nu eindelijk een nieuwe weg zullen inslaan: meer oog voor elkaar, meer begrip voor de natuur. Maar er zijn al zo vaak rampen over de wereld getrokken, van de pest tot hongersnoden tot wereldoorlogen. En wanneer heeft een ramp geleid tot een betere wereld?

Geld is macht: ook macht om goed te doen. Op dit moment verdampt er geld in een ongekend tempo. Daarmee verdwijnt voor overheden ook een deel van de macht om het goede te doen. Dit zal in Nederland hetzelfde effect hebben als iedere vorige keer dat de nood aan de mens kwam: kil bezuinigen, en nog meer de nadruk leggen op "burenhulp:" inpakken en afschuiven. Wie niet voor zichzelf kan zorgen bekijkt het maar.

De grootste klappen zullen vallen in de groep van kinderen onder de 12 jaar, in de groep van 20 tot 40 jaar, en in de groep van gepensioneerden.

De zwakkeren onder de jonge kinderen, die nu niet naar school kunnen, staan bloot aan meer verwaarlozing, en zelfs mishandeling, dan anders het geval zou zijn geweest. En eenmaal opgelopen leerachterstanden zijn vaak niet meer in te halen. Dit gaat om leed, blijvend en niet-compenseerbaar leed.

De groep van 20 tot 40 zal heel breed getroffen worden. Zij staan nog in de eerste helft van hun werkzame leven, waarin opbouwen en vooruitgang centraal horen te staan. Voor hen zal het aanvoelen alsof de muren van hun huis rondom hen instorten: langdurig lagere netto inkomens, hogere kosten van levensonderhoud, en slechtere pensioenvooruitzichten. Te vrezen valt, dat menigeen zich dan zal herinneren dat de economische crisis is veroorzaakt om "dikke tachtigers" in leven te houden. Dat klopt niet, maar beelden zijn sterker dan argumenten. En dit beeld zal ons nog lang achtervolgen.

De gepensioneerden zullen financieel de zwaarste klappen krijgen: inkomens die zowel bruto als netto omlaag gaan, en een stigma op de koop toe.

 

12-04-2020

In zijn "historische TV-toespraak" van 16 maart jl. heeft Rutte een catastrofale blunder gemaakt, waarvan de repercussies ons nog tientallen jaren zullen achtervolgen. 

In wezen had hij een eenvoudig en goed verhaal te vertellen: "Beste mensen, we moeten zoveel mogelijk binnenblijven, omdat anders de ziekenhuizen het werk niet meer aan zullen kunnen." Dat was een verhaal dat iedereen begrepen zou hebben, en waarvan men de consequenties aanvaard zou hebben. "Goed, we zullen de Helden van de Zorg helpen, natuurlijk!" Allemaal schouders eronder, klaar.

Maar om extra draagvlak te creëren, voegde hij er nog een ander argument aan toe: we moesten dit doen om de kwetsbare ouderen te beschermen. Hij maakt hier zelfs een centraal punt van in zijn verhaal: 

"En ik wil me richten tot de ouderen en de mensen met een zwakke gezondheid. Ik realiseer me dat u grote zorgen hebt. En daarom wil ik u zeggen dat het onze absolute prioriteit is de risico’s voor u zo klein mogelijk te maken."

Voor het gewenste resultaat - acceptatie van de maatregelen - was dit volstrekt onnodig. En nu is dit argument als een boemerang teruggekomen. 

Nu de economie instort, en honderdduizenden in grote onzekerheid verkeren over hun financiële toekomst, nu krijgt Rutte's argument een heel andere lading. Zij die het hardst getroffen worden (in hun portemonnee) zien nu met lede ogen aan hoe hun toekomst verloren gaat omwille van het beschermen van een handvol ouderen die sowieso al niet veel toekomst meer hadden. Is dat rechtvaardig?

Rutte's argument heeft dus niet voor eenheid gezorgd, maar voor verdeeldheid. Het heeft de generaties tegen elkaar opgezet. Dát is de historische betekenis van zijn toespraak. 

 

 

11-04-2020

Vandaag stond een uitgebreid artikel op de website van De Volkskrant: "Februari: de verloren maand in de strijd tegen het coronavirus." Dit artikel legt precies bloot hoe en waarom onze overheid de eerste cruciale maand van de coronacrisis heeft verprutst. Het uiteindelijke gevolg van een opeenstapeling van kortzichtigheid en regelrechte domheid was, dat het kabinet bij zijn eerste stappen in de crisis al veroordeeld was tot puur reactief handelen. Rutte deed in zijn "historische TV-toespraak" van 16 maart jl. nog wel of er keuzes gemaakt konden worden, maar dat was feitelijk al lang niet meer mogelijk. Er was nog maar één topprioriteit: voorkomen dat de IC's overspoeld zouden worden met veel meer  patiënten dan  ze aan zouden kunnen. Daar moest desnoods alles aan worden opgeofferd.

Op het moment dat de crisis eenmaal een feit is, heeft het niet veel zin meer om de schuldigen te gaan zoeken: dan moet je eerst de crisis met man en macht bestrijden. Dat heeft Rutte goed gezien, en voorlopig komt hem dit ook goed uit. Hij kan proberen zijn reputatie te redden door alsnog van het crisismanagement een goed verhaal te maken. 

Inmiddels wordt wel steeds duidelijker wát er allemaal opgeofferd werd en wordt, om te voorkomen dat de ziekenhuiszorg zou worden overlopen. De schaarse mondkapjes en andere beschermingsmiddelen moesten allemaal naar de ziekenhuizen, en binnen de ziekenhuizen naar de corona-afdelingen. De medewerkers in verpleeghuizen en in de thuiszorg lagen "aan de laatste mem:" sorry, maar voor jullie hebben we niets meer. De gevolgen worden nu zichtbaar: duizenden besmettingen in deze sectoren, en honderden doden. Volgens een steekproefonderzoek zou zelfs een kwart van de medewerkers in verpleeghuizen besmet kunnen zijn. 
De meest kwetsbare ouderen zijn dus opgeofferd op te voorkomen dat de IC's overbelast zouden raken.

Misschien was dit onvermijdelijk geworden, op 16 maart. Maar op 1 februari was het nog niet onvermijdelijk. En toen gaf meneer Rutte ook al leiding aan dit kabinet.

 

10-04-2020

En wéér valt er een sluier op de grond, wéér wordt een stukje naakte lelijkheid van onze overheid onthuld.

Twee Nederlandse fabrikanten gaan zelf mondkapjes maken voor de zorg. Onderstaande komt uit een artikel van de NRC, gisteren (09-04-20) om 23.25 u op hun website geplaatst:

"Nederland [had] eerder kunnen beginnen met de eigen productie van mondkapjes. Een deal daarover tussen producenten en de overheid werd woensdag gesloten, maar wachtte al twee weken op een besluit van minister Martin van Rijn (Medische Zorg), zeggen betrokkenen tegen NRC
Donderdag kondigden beddenfabrikant Auping en luchtfilterproducent Afpro alsnog aan zelf mondkapjes te gaan maken. Vanaf eind april moeten de eerste mondmaskers van de band rollen. In eerste instantie worden drie miljoen mondkapjes geproduceerd. Dat is echter lang niet genoeg. De zorg heeft er 4,5 miljoen per week nodig. Met name de thuiszorg en verpleeghuizen krijgen nu te weinig hulpmiddelen
De industrie onderkende dit probleem al eind februari en ging daarom aan de slag. Twee weken geleden werd duidelijk dat de productie kon worden opgezet. Goedkeuring van minister Van Rijn bleef tot woensdag echter uit. „Dat waren kostbare weken. Dan hadden we al veel eerder kunnen beginnen, bijvoorbeeld met het maken van afspraken met grondstofleveranciers. Nu hobbel je er als Nederland achteraan omdat elk land die grondstoffen wil hebben”, zegt Afpro-directeur Joost Verlaan." Einde citaat.

Waarom zou zo'n belangrijke beslissing 14 dagen op het ministerie blijven liggen? Let wel, dit is het ministerie van Volksgezondheid, waar men dringend op zoek is naar beschermingsmiddelen voor onze Helden van de Zorg. 

Als we Onverschilligheid, Onachtzaamheid en Onbekwaamheid uitsluiten, blijft eigenlijk maar één rationele reden over waarom het besluit om in Nederland zelf mondkapjes te gaan maken werd uitgesteld: men wilde nog eens kijken of het niet ergens anders goedkoper kon.

Dat is goed nieuws voor Wopke Hoekstra, onze minister van financiën: hij is dus niet de enige contactgestoorde schraper in het kabinet.

Maar geld is dus belangrijker dan zorg. Sterker nog: geld is belangrijker dan de veiligheid van de zorgmedewerkers.

Wie met deze kennis in het achterhoofd Rutte's "historische TV-toespraak" van 16 maart jl. nog eens naleest (zie het stukje tekst meteen hierna), die kan alleen maar misselijk worden van de hypocrisie. 

 

08-04-2020

Vandaag kwam puntje bij paaltje: Rutte's schone woorden kregen een realitycheck.

Op 16 maart hield Rutte zijn "historische TV-toespraak" tot de natie. Zijn belangrijkste boodschap was, dat we - in afwachting van een vaccin - vooral de kwetsbare groepen moesten beschermen tegen het virus. Dat zouden we doen door "groepsimmuniteit" op te bouwen. In zijn eigen woorden:

"Hoe groter de groep die immuun is, hoe kleiner de kans voor het virus om over te springen op kwetsbare ouderen en mensen met een zwakke gezondheid. Met groepsimmuniteit bouw je als het ware een beschermende muur om hen heen. Dat is het principe. Maar we moeten ons wel realiseren dat het maanden of zelfs langer kan duren om groepsimmuniteit op te bouwen en in die tijd moeten we mensen die een groter risico lopen zoveel mogelijk afschermen."

Op dat moment waren de scholen en de horeca al gesloten, maar in de verpleeghuizen was bezoek nog steeds mogelijk. Pas op 20 maart werden de verpleeghuizen voor bezoek gesloten.

Vandaag kwam het RIVM naar buiten met de volgende cijfers betreffende verpleeghuizen. Deze cijfers dateren van 1 april jl. 
 * In 900 van de 2500 verpleeghuizen zijn coronabesmettingen vastgesteld.
 * Het gaat daarbij om tenminste 1900 besmettingen.
 * Er zijn in ieder geval 281 sterfgevallen wegens corona in verpleeghuizen gemeld.

Tijdens het Kamerdebat over corona kwam nu  bovendien aan het licht, dat tot op de dag van vandaag de medewerkers in de verpleeghuizen niet over voldoende mondkapjes en andere beschermingsmiddelen beschikken.

Hoe valt dit alles te rijmen met Rutte's schone woorden van 16 maart, over het zoveel mogelijk afschermen van mensen die een groter risico lopen? Zowel de bewoners, als de verzorgenden in de verpleeghuizen lopen een groter risico op corona dan anderen. Maar zij kregen geen middelen, en werden niet beschermd. 

Ik vraag mij af wat er nodig is om de burgers van dit land boos te maken. Ik heb het al eens eerder gezegd: Democratie betekent, dat een volk de regering krijgt die het verdient. Dus even voor de goede orde: wij verdienen niet beter.

 

07-04-2020

Ik was 'm vergeten: de formule E = K x A. Effectiviteit = Kwaliteit x Acceptatie. Dit betekent dat je bij het nemen van een maatregel iets kunt inleveren op de kwaliteit, als je daar extra acceptatie voor terugkrijgt. Dat is wat het kabinet heeft gedaan. Aan de ene kant hebben ze de kwaliteit wat laten zakken, door grotendeels vrijwillige maatregelen te nemen i.p.v. een verplichte lockdown. Maar aan de andere kant hebben ze een beroep op ieders solidariteit gedaan - en daardoor tevens het mechanisme van de sociale controle in stelling gebracht. Dit zorgde voor een acceptatiegraad die groot genoeg was om het tekort aan kwaliteit voor een belangrijk deel te compenseren. Met als gevolg dat de zorg nét niet overspoeld wordt.

Zo is de luchthartige aanpak van de eerste weken alsnog gecorrigeerd met een routineus stukje bestuurstechniek. 

Toch jammer van die eerste weken: men had zeker honderden doden kunnen voorkomen.

 

05-04-2020

Op 30-03-2020 schreef ik hieronder, over de tijd na corona: 

"Populisten en andere charlatans zullen hun kansen grijpen. Het is te hopen dat op dat moment iemand de stekker uit de sociale media weet te trekken, anders volgen er heksenprocessen en brandstapels."

Overdreven? Vandaag staat dit op Nu.nl:

"Meerdere zendmasten in Birmingham, Liverpool en Melling zijn vrijdagavond in brand gestoken meldt de BBC. De brandstichting volgt na de verspreiding van online nepnieuws, waarin een link tussen 5G-straling en het coronavirus wordt gelegd."

 

02-04-2020

Vandaag was in het nieuws, dat er nog heel lang (jarenlang zelfs) tekorten aan medicijnen zouden kunnen zijn. 

"Nederland zal door de coronapandemie mogelijk nog jaren last kunnen hebben van medicijntekorten. Met die boodschap komt Ludwig Castelijns, directeur van medicijngroothandel Mosadex, donderdagavond in een aflevering van Zembla. Ongeveer 80 procent van de medicijnen in ons land is afkomstig uit China en India, maar door de coronacrisis liggen de fabrieken en export daar stil."(Nu.nl)

Dat er zoveel medicijnen in India en China worden gemaakt komt, omdat het daar goedkoper is. De coronacrisis maakt nu duidelijk, dat het onverantwoord is om die afhankelijkheid van slechts enkele landen in stand te houden.

Als deze les geleerd wordt (en dat is allerminst zeker), dan zullen er meerdere jaren overheen gaan voordat de productie voldoende verspreid is. Medicijnfabrieken stamp je niet zomaar even uit de grond: je hebt te maken met allerlei vergunningen, weerspannige aandeelhouders die door de investeringen hun dividend nog jaren kunnen vergeten, en allerlei juridische procedures over patenten. Het gaat dus tijd kosten, - en geld. Want de reden dat al die medicijnen nu in India en China worden gemaakt is, omdat dat veel goedkoper is. Dus de kostprijs van de medicijnen zal flink omhoog gaan, en dat zal betaald worden door de premiebetalende burgers. Wij dus.

 

01-04-2020

Het coronavirus is een ramp van onvoorstelbare omvang, zonder voor de hand liggende oplossingen. Niemand weet wat we nu het beste kunnen doen: iedere benadering heeft zijn voors en tegens. Maar de echte ramp is niet het virus, maar het onvermogen van autoriteiten om toe te geven dat ze het ook niet weten.

Ons kabinet heeft voor een vertrouwde oplossing gekozen: als je het zelf niet weet, laat je het over aan de deskundigen. En je maakt voortdurend duidelijk dat je dat doet: steeds opnieuw herhalen ze dat ze zich baseren op het deskundig advies. Zo sorteren ze alvast voor in de richting van de het afschuiven van de schuld, als het toch mis mocht gaan.

Ons kabinet zegt niet alleen dat ze zich verlaten op de deskundigen: ze doen het ook werkelijk. De maatregelen zijn onversneden "objectief", van de anderhalve meter tot de bovengrens voor bijeenkomsten: eerst tot 100 personen, dan tot 3. Ons kabinet heeft zich gedegradeerd tot een doorgeefluik van objectieve richtlijnen, zonder enige werkelijke compassie te tonen. 

Dat is, waar het fout gaat. Zoals gezegd is deze crisis er één van ongekende omvang, zonder echte oplossingen. Dát is, was men nu zou moeten communiceren: "Mensen, wij weten het ook niet, maar we doen ons best. Help ons, alsjeblieft."

In plaats daarvan spelen ze blufpoker. Ze hopen erop dat ze op het juiste paard hebben gewed, maar het staat vast dat ze dat niet gedaan hebben. Er is nl. geen "juist paard" om op te wedden. Linksom of rechtsom komt er een ramp op ons af, een ramp in slow motion. Niemand kan nog voorzien waar het allemaal fout zal gaan, maar met een dodelijke en maatschappelijk ontwrichtende infectieziekte gaat het onvermijdelijk op heel veel punten verkeerd. En als dat eenmaal voor iedereen duidelijk is, zal men zich Rutte en de zijnen herinneren, en zullen hun woorden keer op keer op TV worden herhaald. Daaruit zal blijken dat het uiteindelijk de economie was, die op de achtergrond belangrijker was dan de veiligheid van de mensen. Dan zal blijken dat de "kwetsbare ouderen" misbruikt zijn als excuus om draagvlak te creëren voor het opleggen van  maatregelen. 

Diep, diep, diep zal het vertrouwen vallen. Omslaan zal het, in allerlei lelijkheid. En een betere wereld, een betere maatschappij, waarin "een ieder" recht heeft op vrijheid, gelijkheid en broederschap, zal verder weg zijn dan ooit.

Onze overheid ondergraaft nu zelf het vertrouwen dat de mensen tot nu toe in haar  hebben. En zoals het spreekwoord zegt: vertrouwen komt te voet, maar vertrekt te paard. Het vertrouwen in de overheid, en in autoriteiten in het algemeen, is al zwak, en hierdoor zal het nog verder verzwakken.  Dat bedreigt rechtstreeks het weefsel van de maatschappij, het weefsel van vertrouwen dat de noodzakelijke basis is voor de mensenrechten.    

Archief: maart 2020

Terug naar begin van blog

Terug naar home page